संपादकीय… साकव बांधला, पण जोडरस्त्याचे काय? नियोजनातील त्रुटींचा गंभीर प्रश्न

शासनाकडून विकासकामांसाठी कोट्यवधी रुपयांचा निधी खर्च केला जातो. ग्रामीण भागातील नागरिकांना सुविधा उपलब्ध व्हाव्यात, वाहतुकीची गैरसोय दूर व्हावी आणि दुर्गम वस्त्यांना मुख्य प्रवाहाशी जोडता यावे, हा त्यामागचा उद्देश असतो. मात्र एखादे काम पूर्ण झाल्यानंतर त्याच्या गुणवत्तेबाबत आणि उपयुक्ततेबाबतच प्रश्न निर्माण होत असतील, तर ते चिंताजनक ठरते.

असलदे बौद्धवाडी ते ओझरम या दोन गावांना जोडण्यासाठी पियाळी नदीवर उभारण्यात आलेला साकव हे त्याचेच उदाहरण म्हणावे लागेल. सुमारे ७८ लाख रुपये खर्चून साकव उभारण्यात आला. वरकरणी हे काम पूर्ण झाल्याचे दिसत असले, तरी साकवाला जोडणारा रस्ता नदीच्या पात्रात मातीचा भराव टाकून तयार करण्यात आल्याने संपूर्ण प्रकल्पाच्या नियोजनावर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.

पियाळी नदीला पावसाळ्यात पूर येतात, ही वस्तुस्थिती स्थानिकांसह संबंधित यंत्रणांनाही ज्ञात आहे. अशा परिस्थितीत नदीच्या पात्रात मातीचा भराव टाकून रस्ता तयार करणे कितपत योग्य आहे, हा मूलभूत प्रश्न आहे. पहिल्याच मोठ्या पुरात हा भराव वाहून जाण्याची शक्यता ग्रामस्थ व्यक्त करत आहेत. जर तसे झाले, तर लाखो रुपये खर्चून बांधलेला साकव प्रत्यक्षात उपयोगाचाच राहणार नाही.

कोणत्याही विकासकामाचा आराखडा तयार करताना त्या परिसराची भौगोलिक परिस्थिती, पावसाचे प्रमाण, नदीचा प्रवाह, पूररेषा आणि भविष्यातील धोके यांचा सखोल अभ्यास अपेक्षित असतो. यासाठी शासन अभियंत्यांवर मोठा खर्च करते. त्यामुळे आराखडा तयार करताना प्रत्यक्ष स्थळ पाहणी झाली होती का, संबंधित तांत्रिक बाबींचा विचार झाला होता का, असे प्रश्न उपस्थित होणे स्वाभाविक आहे.

याहून गंभीर बाब म्हणजे, काम पूर्ण झाल्यानंतरही जर स्थानिक नागरिकांना त्याच्या टिकाऊपणाबाबत शंका वाटत असेल, तर त्या शंकांचे निरसन करणे संबंधित विभागाचे कर्तव्य आहे. विकासकामे केवळ कागदोपत्री पूर्ण झाल्याचे दाखवण्यासाठी नसतात; ती अनेक वर्षे नागरिकांच्या उपयोगी पडण्यासाठी असतात. अन्यथा सार्वजनिक पैशाचा अपव्यय झाल्याची भावना निर्माण होते.

या प्रकरणात सार्वजनिक बांधकाम विभागाने तातडीने वस्तुस्थिती स्पष्ट करणे आवश्यक आहे. जर रस्ता सुरक्षित आणि तांत्रिकदृष्ट्या सक्षम असेल, तर त्याबाबतची माहिती ग्रामस्थांना द्यावी. आणि जर काही त्रुटी असतील, तर पावसाळ्यापूर्वीच आवश्यक सुधारणा कराव्यात. कारण पूर आल्यानंतर नुकसान भरून काढण्यापेक्षा नुकसान होऊ न देणे अधिक महत्त्वाचे आहे.

विकासकामांमध्ये केवळ निधी खर्च होणे महत्त्वाचे नसते, तर त्या कामाचा दर्जा, टिकाऊपणा आणि जनहित हेदेखील तितकेच महत्त्वाचे असते. असलदे-ओझरम साकवाच्या निमित्ताने उपस्थित झालेले प्रश्न केवळ एका कामापुरते मर्यादित नाहीत; ते संपूर्ण विकास व्यवस्थेच्या उत्तरदायित्वाशी संबंधित आहेत. त्यामुळे संबंधित लोकप्रतिनिधी, अधिकारी आणि अभियंते यांनी या विषयाकडे गांभीर्याने पाहून आवश्यक ती कार्यवाही करणे ही सध्याची गरज आहे.